Steeds meer Belgische zelfstandigen bieden online cursussen of opleidingen aan. Denk aan digitale workshops, videolessen of e-learningplatforms. Maar zodra je betalende deelnemers hebt, komt onvermijdelijk de vraag: welk btw-tarief pas je toe en in welk land betaal je die btw?
De regels voor plaatsbepaling bij elektronische diensten zijn complex, maar essentieel om correct te factureren en geen problemen met de fiscus te krijgen.
Wat betekent plaatsbepaling voor btw?
De btw-plaatsbepaling bepaalt in welk land je btw verschuldigd bent op je dienst of product. Voor online cursussen is dat extra belangrijk, omdat je klanten overal kunnen wonen — in België, binnen de EU of buiten de EU.
💼 Aanrader: Dexxter voor eenmanszaken
Op berekenbtw.be gebruik ik zelf Dexxter als mijn boekhoudsoftware. Het is overzichtelijk, gebruiksvriendelijk en ideaal voor eenmanszaken die hun administratie slim willen aanpakken.
- Eenvoudige facturatie & uitgavenbeheer
- Snelle btw-aangifte
- Gemaakt voor starters en solo-ondernemers
Via mijn link krijg je €25 korting op je start. Win-win!
👉 Probeer Dexxter met €25 kortingTransparantie: dit is een referral-link. Jij krijgt €25 korting en ik ontvang ook een klein voordeel als je klant wordt.
De hoofdregel:
- Je rekent btw aan in het land waar de klant gevestigd is.
- Maar de toepassing verschilt naargelang je klant een particulier (B2C) of een onderneming (B2B) is.
Laten we de regels per situatie bekijken.
1. Verkoop aan Belgische klanten
Wanneer je als Belgische zelfstandige online cursussen aanbiedt aan klanten in België, dan is de situatie eenvoudig:
➡️ Je rekent 21% Belgische btw aan op je facturen, tenzij je btw-vrijgesteld bent (bijv. kleineondernemersregeling onder €25.000).
Voorbeeld:
- Je verkoopt een online fotografieopleiding voor €100 → je factureert €100 + 21% btw = €121.
2. Verkoop aan klanten binnen de EU
Hier wordt het wat complexer. De regels verschillen naargelang je klant een bedrijf of particulier is.
a) Verkoop aan ondernemingen (B2B) in de EU
Wanneer je cursussen verkoopt aan een btw-plichtige klant in een ander EU-land:
➡️ Geen btw aanrekenen, maar btw-verlegging (“reverse charge”) toepassen.
Je vermeldt op de factuur:
“Intracommunautaire dienst – btw verlegd naar de klant (artikel 21, §2, W.Btw)”
Voorwaarde: de klant moet een geldig EU-btw-nummer hebben (te controleren via VIES-databank).
b) Verkoop aan particulieren (B2C) in de EU
Bij particuliere klanten in de EU geldt sinds 2021 het One Stop Shop (OSS)-systeem.
➡️ Je moet btw aanrekenen volgens het land van de klant (bijv. 20% Franse btw of 19% Duitse btw).
Om dat administratief eenvoudig te houden, registreer je je in België voor het EU OSS-portaal, zodat je alle buitenlandse btw via één Belgische aangifte kunt doorstorten.
Voorbeeld:
- Belgische cursusmaker verkoopt €500 aan klanten in Frankrijk en Nederland.
- Via OSS geeft hij aan hoeveel hij verkocht heeft in elk land.
- De Belgische fiscus stort de juiste btw door aan Frankrijk en Nederland.
3. Verkoop aan klanten buiten de EU
Verkoop je aan klanten buiten de EU, zoals Zwitserland, de VS of Canada?
➡️ Dan is je dienst buiten het btw-gebied en vrijgesteld van Europese btw.
Je vermeldt op de factuur:
“Diensten buiten de Europese Unie – vrijgesteld van btw.”
Let wel: sommige landen kunnen lokale btw of verbruiksbelastingen heffen. Controleer de regels als je vaak verkoopt buiten Europa.
4. Wat met gemengde cursussen (online + live)?
Wanneer je cursus deels online en deels fysiek plaatsvindt, bijvoorbeeld via een live workshop of hybride formule, dan hangt de btw-plaatsbepaling af van waar de fysieke activiteit plaatsvindt.
- Gaat het om een fysieke opleiding in België → Belgische btw.
- Gaat het om volledig digitale toegang (video’s, webinars, downloads) → elektronische dienst → regels zoals hierboven.
Het is dus belangrijk om vooraf te bepalen wat je precies verkoopt: een digitale dienst, een fysieke opleiding of een combinatie.
5. Hoe bewijs je waar je klant zich bevindt?
Bij digitale diensten moet je kunnen aantonen waar de klant woont of gevestigd is. De fiscus eist minstens twee niet-tegenstrijdige bewijzen, zoals:
- Het factuuradres van de klant
- De IP-locatie van de aankoop
- De betaalgegevens (land van de kaart of bank)
- Het land van de simkaart bij mobiele betaling
Deze gegevens moet je vijf tot tien jaar bewaren als bewijs bij een controle.
6. Praktische tips om btw-fouten te vermijden
- Gebruik een facturatieprogramma dat automatisch btw berekent per klantlocatie.
- Controleer het btw-nummer van elke zakelijke klant binnen de EU.
- Registreer voor OSS als je aan Europese particulieren verkoopt.
- Bewaar bewijsstukken van klantlocatie zorgvuldig.
- Communiceer duidelijk op je facturen of btw werd verlegd of aangerekend.
De plaatsbepaling van btw bij online cursussen lijkt ingewikkeld, maar het komt neer op één principe: btw wordt geheven waar de klant zich bevindt. Belgische klanten vallen onder de Belgische btw, EU-bedrijven onder btw-verlegging, EU-particulieren via OSS, en klanten buiten de EU zijn vrijgesteld. Door vanaf het begin je facturatie en registratie goed te organiseren, blijft je administratie overzichtelijk, correct en compliant — zodat jij je kunt concentreren op het geven van sterke cursussen in plaats van op fiscale kopzorgen.