Steeds meer Belgen willen iets bijverdienen als zelfstandige in bijberoep, ook tijdens een periode van werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid. Maar mag dat eigenlijk? En wat zijn de regels volgens de RVA, RSZ en RIZIV? De combinatie van een uitkering en een zelfstandige activiteit kan enkel onder strikte voorwaarden en met toestemming van de bevoegde instantie. In dit artikel lees je precies wanneer en hoe je beide kunt combineren, zodat je niet onbewust je recht op uitkering verliest.
1. Zelfstandig in bijberoep tijdens werkloosheid
Ben je tijdelijk werkloos of volledig werkzoekend, en wil je een zelfstandige activiteit in bijberoep starten? Dat kan enkel onder voorwaarden.
a) Bestaande activiteit vóór werkloosheid
💼 Aanrader: Dexxter voor eenmanszaken
Op berekenbtw.be gebruik ik zelf Dexxter als mijn boekhoudsoftware. Het is overzichtelijk, gebruiksvriendelijk en ideaal voor eenmanszaken die hun administratie slim willen aanpakken.
- Eenvoudige facturatie & uitgavenbeheer
- Snelle btw-aangifte
- Gemaakt voor starters en solo-ondernemers
Via mijn link krijg je €25 korting op je start. Win-win!
👉 Probeer Dexxter met €25 kortingTransparantie: dit is een referral-link. Jij krijgt €25 korting en ik ontvang ook een klein voordeel als je klant wordt.
Had je je zelfstandige activiteit al minstens drie maanden vóór je werkloosheid, dan mag je ze in principe verderzetten tijdens de werkloosheid, op voorwaarde dat:
- je de activiteit niet uitbreidt;
- je geen voltijdse arbeid vervangt;
- je beschikbaar blijft voor de arbeidsmarkt;
- je toestemming krijgt van de RVA.
Je moet dit onmiddellijk melden aan je uitbetalingsinstelling (bijvoorbeeld de vakbond of de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen) en aan de RVA.
De RVA zal beoordelen of jouw zelfstandige activiteit “ondergeschikt” blijft aan je statuut als werkzoekende. Als dat zo is, mag je je bijberoep verderzetten zonder verlies van uitkering.
b) Activiteit opstarten tijdens werkloosheid
Wil je een nieuwe zelfstandige activiteit starten terwijl je werkloos bent? Dat is in principe niet toegestaan — tenzij je gebruik maakt van een specifieke maatregel.
De RVA-voordeelformule “Springplank naar zelfstandige” laat werkzoekenden toe om gedurende 12 maanden een zelfstandige activiteit op te starten en tegelijk hun werkloosheidsuitkering (gedeeltelijk) te behouden.
Voorwaarden:
- Je moet toestemming vragen aan de RVA vóór de opstart.
- Je activiteit moet bijkomstig blijven (niet voltijds).
- Je blijft ingeschreven als werkzoekende.
- Je mag geen personeel tewerkstellen.
Na 12 maanden stopt de vrijstelling en moet je kiezen: ofwel volledig zelfstandige worden, ofwel stoppen met je activiteit om je uitkering te behouden.
2. Zelfstandig in bijberoep tijdens ziekte of arbeidsongeschiktheid
Ook als je een ziekte-uitkering ontvangt via het RIZIV of je ziekenfonds, kan je in sommige gevallen een zelfstandige activiteit (beperkt) verderzetten.
Voorwaarden:
- Je moet eerst toestemming vragen aan de adviserend arts van je ziekenfonds.
- De activiteit mag je herstel niet verhinderen.
- De activiteit moet lichter of beperkt van omvang zijn.
De adviserend arts beoordeelt individueel of de activiteit compatibel is met je gezondheidstoestand. Zonder voorafgaande toestemming kan je je ziekte-uitkering verliezen en zelfs terugbetalingen moeten doen.
Wie langdurig arbeidsongeschikt is, kan soms ook beroep doen op “gedeeltelijke werkhervatting als zelfstandige”, waarbij je geleidelijk weer aan de slag gaat onder toezicht van je ziekenfonds.
3. Zelfstandig in bijberoep tijdens pensioen
Ben je gepensioneerd en wil je blijven bijverdienen als zelfstandige in bijberoep? Dat kan, maar er gelden inkomensgrenzen afhankelijk van je leeftijd en het type pensioen.
- Vanaf 65 jaar of met een loopbaan van minstens 45 jaar → onbeperkt bijverdienen.
- Voor 65 jaar of met een onvolledige loopbaan → inkomensplafond, bepaald door de FOD Pensioenen.
Als je dat plafond overschrijdt, kan je pensioen gedeeltelijk of volledig worden verminderd.
4. Zelfstandig in bijberoep tijdens tijdskrediet of ouderschapsverlof
Ook werknemers met tijdskrediet of ouderschapsverlof mogen in bepaalde gevallen een zelfstandige activiteit uitvoeren.
- Je moet dit aanvragen bij de RVA vóór je start.
- De RVA beoordeelt of de activiteit verenigbaar is met de reden van je tijdskrediet (bijv. zorg voor een kind).
- Bij goedkeuring behoud je je uitkering gedeeltelijk of volledig.
Let op: zonder toestemming wordt je uitkering onmiddellijk stopgezet.
5. Administratieve aandachtspunten
Wie een uitkering ontvangt en daarnaast als zelfstandige werkt, moet altijd:
- Zijn sociaal verzekeringsfonds verwittigen (inschrijving als zelfstandige in bijberoep).
- De bevoegde instantie informeren (RVA, RIZIV, FOD Pensioenen, …).
- Een correcte boekhouding bijhouden (ook bij beperkte inkomsten).
- Geen beroepsinkomsten verzwijgen — dat kan leiden tot terugvordering of sancties.
Een zelfstandige activiteit combineren met een uitkering is dus niet onmogelijk, maar wel sterk gereglementeerd. De sleutel ligt in transparantie en toestemming: altijd melden vóór je start. Zo kun je veilig bijverdienen zonder het risico te lopen dat je uitkering wordt ingetrokken. Wie de voorwaarden goed naleeft, kan zo op een gecontroleerde manier de stap zetten naar meer zelfstandigheid en financiële vrijheid.